Dokładnie 35 lat temu gen. Wojciech Jaruzelski na łamach TVP ogłosił stan nadzwyczajny na terenie całej Polski Rzeczpospolitej Ludowej. Na ulice miast wyjechało 1750 czołgów, 1400 samochodów opancerzonych, zaangażowano 100 tys. żołnierzy (w tym dzisiejszego lidera związku „Solidarność” Piotra Dudę) oraz 10 tys. funkcjonariuszy bezpieki i milicji w ramach akcji „Jodła”, czyli błyskawicznego aresztowania i osadzenia w ośrodkach odosobnienia działaczy opozycji (osób zagrażających bezpieczeństwu państwa). Moskwa nie chciała podjąć się interwencji, gdyż mieli własne problemy (wojnę w Afganistanie, kryzys gospodarczy i wyścig zbrojeń z USA).
Stan wojenny 1981-1983
Zacznijmy od genezy wprowadzenia stanu wojennego dnia 13. grudnia 1981 roku. Był on pokłosiem pogarszającej się sytuacji gospodarczej kraju. Wzrost niezadowolenia społeczeństwa, pogarszanie nastrojów, na które wpływ miała niegospodarność ówczesnej władzy realno-socjalistycznej PZPR. Polakom doskwierał m.in. brak produktów jak: cukru, mięsa, mleka, tłuszczów, mąki, ryżu, mleka dla niemowląt itd. Do tego nie umilały życia braki w dostawie prądu – całe miasta pogrążały się w ciemnościach. Niedobory w sklepach i dostawach surowców energetycznych, była to konsekwencja tzw. „manewru gospodarczego” wprowadzonego przez Gierka, która skutkowała m.in. ograniczeniem importu z Zachodu, czy powstrzymaniem wzrostu konsumpcji.
Przypomnijmy sobie obrazki z okresu PRL – puste półki w sklepach, braki podstawowych towarów (reglamentacja), długie kolejki w sklepach:
Za swoje błędy władze komunistyczne zdecydowały się obarczyć odpowiedzialnością swoich przeciwników politycznych z NSZZ „Solidarność”, na której czele stał Lech Wałęsa. Masowe media posługiwały się fałszem i manipulacją, które całymi dniami docierały do Polaków dzięki narodowym mediom – przypomnijmy, że przed 1989 rokiem w domach mieliśmy telewizory, w których dostępne były tylko 2 programy: TVP1 oraz TVP2 (nie to co dzisiaj wybór spośród dziesiątków multikolorowych kanałów prywatnych stacji tv).
Internowania i represje
Podczas pierwszego tygodnia stanu wojennego do więzeń i ośrodków internowania trafiło ponad 5000 osób. Byli to głównie przywódcy NSZZ „Solidarność”, doradcy związku oraz związani z nimi intelektualiści, a poza tym uczestnicy manifestacji. W sumie internowaniu i uwięzieniu uległo ok. 10.000 osób, w tym 300 kobiet. Powszechnie stosowaną sankcją były zwolnienia działaczy „Solidarności”, np. z kopalni „Piast” zwolniono 2000 pracowników.
Inne przykładowe przejawy represji:
– w marcu 1982 roku rozwiązano Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich (SDP) – na jego miejsce powołano Stowarzyszenie Dziennikarzy PRL,
– w 1983 roku zlikwidowano Związek Polskich Artystów Plastyków, Związek Literatów Polskich oraz zarząd Polskiego PEN Clubu (stowarzyszenie pisarzy).
Prześladowania spowodowały masowe migracje, w skutek czego Polskę opuściło tysiące intelektualistów zresztą za namową SB w ramach pozbywania się „elementu wichrzycielskiego”. Pomysł namawiania nie był nowy, Jaruzelski oraz Kiszczak chętnie „nakłaniali” najważniejszych opozycjonistów na to, aby skorzystali z zagranicznych stypendiów. Warto przytoczyć słowa gen. Jaruzelskiego, który w rozmowie z sowieckim marszałkiem Wiktorem Kulikowem narzekał, cytat:
Byłoby dobrze, gdyby część »bandziorów« uciekła na Zachód. Szkoda, że nie mamy wspólnych granic z państwami kapitalistycznymi. Niechby uciekło kilka tysięcy […] wtedy byłoby nam znacznie łatwiej.
Jako ciekawostkę warto przytoczyć Czechosłowację, która także prowadziła czystki w 1977 roku pod kryptonimem „czyszczenie szamba”. Akcja na Kubie przeprowadzona przez Fidela Castro w 1980 roku spowodowała wyemigrowanie 100 tys. Kubańczyków. Ale wracając na nasze podwórko – nadmienić trzeba, że PZPR także nie ominęły czystki – partię opuściło 850 tys. jej członków.
Podczas manifestacji i strajków (1981-83) zginęło 56 osób, a do 1989 roku około 100 osób – skutek mordu na tle politycznym (ofiary stanu wojennego).
Represjonowane osoby, przykłady:
- Lech Wałęsa (lider NSZZ „Solidarność”) – początkowo przebywał w ośrodku rządowym w Chylicach, a później trafił do aresztu w Otwocku Wielkim, a następnie w Arłamowie.
- Bronisław Komorowski (NSZZ „Solidarność”) – internowany do Jaworza. Wcześniej, bo w listopadzie 1979 r. sądzony przez Andrzeja Kryże (późniejszego prokuratora krajowego w rządzie PiS) i skazany na miesiąc aresztu za manifestacje przed Grobem Nieznanego Żołnierza.
- Edward Gierek (I sekretarz KC PZPR) – internowany do ośrodka w Głębokie k. Koszalina, a następnie przeniesiony do Promnika. Oskarżony o przywłaszczenie domu i działki o wartości 26,5 mln złotych.
- Władysław Bartoszewski (NSZZ „Solidarność”) – internowano początkowo na Białołękę, a następnie do Jaworzna.
- Stefan Niesiołowski (NSZZ „Solidarność”) – trafił również do ośrodka w Jaworznie.
- Adam Michnik (KOR i „Solidarność”) – 13. grudnia 1981 zatrzymany i namawiany do opuszczenia kraju, a po odmowie dobrowolnego wyjazdu został aresztowany i więziony do 1984 roku. Został oskarżony o próbę obalenia ustroju socjalistycznego. W latach 70-tych był sygnatariuszem Listu 59, który był protestem przeciw zmianom w Konstytucji PRL, w szczególności wpisowi nadającemu kierowniczej roli PZPR i wieczystego sojuszu z ZSRR.
- Jarosław Kaczyński (KOR i „Solidarność”) – nie był internowany. Zdaniem Władysława Frasyniuka Jarosław Kaczyński miał podpisać lojalkę (na potwierdzenie tych podejrzeń brak dowodów).
- Antoni Macierewicz (KOR i „Solidarność”) – internowany do Iławy, następnie w Kielcach-Piaskach, Rzeszowie-Zalężu i Łupkowie. W 1982 z powodu stanu zdrowia skierowany do szpitala w Sanoku. Tam otrzymał przepustkę od ordynatora Stanisława Lewka do dentysty i ucieka do Warszawy. Kilka tygodniu po ucieczce dn. 23. grudnia 1982 r. formalnie uchylono internowanie. Przebywał w ukryciu do 1984 r. i kierował pracami „Głosu”, który postulował trójporozumienie: „Solidarności” i Kościoła z Ludowym Wojskiem Polskim.
- Władysław Frasyniuk (NSZZ „Solidarność”) – więziony z przerwami w latach 1982-86 za działalność opozycyjną i zwolniony w ramach amnestii.
Skutki gospodarcze wprowadzenia stanu wojennego
Uważano, że jego wprowadzenie spowoduje poprawę sytuacji gospodarczej. Stało się inaczej, bo w lutym 1982 r. nastąpił wzrost cen żywności o 240 proc., a opał i energia średnio o 170 proc. Strajki i roszczeniowość grup społecznych doprowadziły do wzrostu cen i dodatkowych świadczeć socjalnych. Brak równowagi rynkowej, braki towarów powodowały, że sklepy były puste, wprowadzono reglamentację (sprzedaż na talony). W celu zmniejszenia deficytu budżetu, znacznie ograniczono inwestycje państwowe, które okazały się niewystarczające i zaczęto dodrukowywać pieniądze, a te powodowały kolejne wzrosty inflacji rzędu 600 proc. rocznie – najwyższy poziom to bagatela 1395 proc. osiągnęła w 1990 roku. Hiperinflację zdławiono dzięki planowi Balcerowicza, którego mechanizmy zasadniczo były podobne do planu Grabskiego z 1923 roku.
Przyznać trzeba, że szarpanina o wpływy między USA a ówczesną Rosją dała nam w kość. Na pocieszenie od 1989 roku mamy półki pełne towarów, otwarte granice, mnóstwo programów telewizyjnych i mówić możemy co nam się tylko podoba. Lubię taką Polskę – bez scentralizowanej władzy i rozdmuchanego socjalizmu.

Zobacz również: Zniewolenie umysłów. Budowa socjalizmu – Józef Stalin
W Centrum Uwagi Rzetelne informacje, fakty i opinie









